اگر کودک شما در سنی که انتظار می‌رود روی پا نمی‌ایستد، زود خسته می‌شود یا برای حفظ تعادل به وسایل تکیه می‌کند، کاردرمانی برای ایستادن کودک می‌تواند مسیر ارزیابی و تمرین را روشن‌تر کند. توجه داشته باشید که هدف فقط ایستادن نیست؛ کودک باید بتواند وزن بدنش را به‌طور ایمن تحمل کند، تنه را کنترل کند و در بازی و فعالیت روزمره احساس امنیت داشته باشد از همین رو در کلینیک گفتاردرمانی و کاردرمانی بهار بهترین مرکز کاردرمانی در کرج برنامه توانبخشی را بر اساس توانایی و نیاز هر کودک تنظیم می‌شود.
کاردرمانی برای ایستادن کودک چه کمکی می‌کند؟
ایستادن نتیجه همکاری چند مهارت یعنی قدرت عضلات، کنترل سر و تنه، تعادل، حس وضعیت بدن، دامنه حرکتی مفاصل و انگیزه کودک برای رسیدن به اسباب‌بازی یا والدین است. کاردرمانگر این اجزا را جداگانه و در ارتباط با هم بررسی می‌کند تا تمرین‌ها فقط به نگه‌داشتن کودک در حالت ایستاده محدود نشوند.
تحمل وزن و راستای مناسب پاها
برخی کودکان هنگام ایستادن وزن را روی یک پا می‌اندازند، زانوها را بیش از حد قفل می‌کنند، روی پنجه می‌روند یا کف پا را کامل روی زمین نمی‌گذارند از همین رو کاردرمانی به کودک کمک می‌کند تا وزن خود را به شکل متقارن‌تر منتقل کند تا در راستای لگن، زانو و مچ پا حفظ شود.
تقویت کنترل تنه و تعادل
کودکی که از پایداری کافی در ناحیه تنه برخوردار نیست، هنگام ایستادن بیش از حد از دست‌ها، شانه‌ها یا تکیه‌گاه کمک می‌گیرد از همین رو تمرین‌های بازی‌محور مانند نشستن، انتقال وزن، چرخش تنه و تلاش برای رسیدن به اشیا به تقویت عضلات مرکزی بدن و شکل‌گیری تعادل کمک می‌کند سپس با پیشرفت این مهارت‌ها، کودک به‌تدریج یاد می‌گیرد ابتدا با کمک تکیه‌گاه و گرفتن دست و در مراحل بعد بدون حمایت بایستد.
افزایش مشارکت کودک در بازی و کارهای روزانه
تمرین باید برای کودک هدف داشته باشد. گذاشتن اسباب‌بازی روی مبل، بازی با میز کوتاه، چسباندن برچسب روی دیوار یا برداشتن وسیله از سطح کمی بلندتر، کودک را به ایستادن فعال تشویق می‌کند. در جلسات کاردرمانی هم کاردرمانگر سطح و فاصله وسایل را طوری انتخاب می‌کند که فعالیت چالش‌برانگیز اما قابل انجام باشد.
بیشتر بخوانید: کاردرمانی برای نشستن کودک و بهترین زمان شروع آن
چه زمانی تاخیر در ایستادن کودک نیاز به بررسی دارد؟
زمان رسیدن به مهارت‌های حرکتی در کودکان یکسان نیست اما روند پیشرفت اهمیت زیادی دارد. اگر کودک در کسب مهارت‌های قبلی مانند کنترل سر، نشستن یا جابه‌جایی نیز مشکل داشته باشد نیاز به بررسی بیشتر است از جمله مهم‌ترین نشانه‌هایی که بهتر است جدی گرفته شوند عبارتند از:
- کودک برای ایستادن فقط روی پنجه پا قرار می‌گیرد یا کف پا را به زمین نمی‌چسباند.
- در حالت ایستاده زانوها، مچ‌ها یا تنه به‌طور واضح به یک سمت می‌روند.
- کودک با وجود تمرین و فرصت کافی، پیشرفت حرکتی قابل مشاهده‌ای ندارد.
- ایستادن با گریه، ناراحتی، درد یا خستگی بسیار سریع همراه است.
- تاریخچه تولد زودرس، آسیب عصبی، بیماری عضلانی یا مشکلات ارتوپدی وجود دارد.
تمرین‌های کاردرمانی برای ایستادن کودک
تمرین‌ها باید متناسب با سن، تشخیص، توانایی و ایمنی کودک انتخاب شوند. در بسیاری از موارد بازی کوتاه و تکرارشونده از تمرین طولانی و خسته‌کننده موثرتر است همچنین والدین بهتر است تمرین‌های خانگی را دقیقاا پس از آموزش کاردرمانگر انجام دهند و از تغییر خودسرانه سطح دشواری پرهیز کنند.
بازی در حالت نیمه‌ایستاده و ایستاده با تکیه‌گاه
قرار دادن اسباب‌بازی روی سطح ثابت و هم‌ارتفاع مناسب، کودک را به نگه‌داشتن بدن در وضعیت ایستاده تشویق می‌کند. تکیه‌گاه باید محکم باشد و به کودک اجازه دهد کف پاها روی زمین قرار بگیرند. بازی‌هایی مانند برداشتن و گذاشتن قطعات، ورق زدن کتاب یا فشار دادن دکمه اسباب‌بازی، فرصت تکرار طبیعی ایجاد می‌کنند.
انتقال وزن از یک پا به پای دیگر
برای راه رفتن، کودک باید بتواند وزن بدن را بین دو پا جابه‌جا کند پس کاردرمانگر با جابه‌جا کردن هدف بازی به راست و چپ، یا کمک کنترل‌شده از لگن و تنه، این مهارت را تمرین می‌دهد. فشار دادن کودک از شانه‌ها یا کشیدن دست‌های او روش مناسبی برای آموزش تعادل نیست.
بلند شدن از زمین یا نشستن روی سطح کوتاه
تغییر وضعیت از نشستن به ایستادن، عضلات پا و کنترل تنه را به شکل کاربردی درگیر می‌کند. ارتفاع سطح باید با قد کودک هماهنگ باشد تا پاها زمین را لمس کنند و کودک ناچار به پرتاب کردن بدن به جلو نشود. در صورت نیاز، درمانگر مقدار و محل حمایت دستی را آموزش می‌دهد.
نکته: مقایسه کودک با همسالان به‌تنهایی معیار تشخیص نیست در واقع مشاهده الگوی حرکتی او اهمیت بیشتری دارد.
مراقبت‌های مهم برای داشتن تمرین ایمن در خانه
محیط خانه می‌تواند فرصت خوبی برای تمرین باشد، به شرطی که کودک در وضعیت نامناسب قرار نگیرد البته توجه داشته باشید که تمرین خانگی جای ارزیابی تخصصی را نمی‌گیرد، اما با تکرار درست، به تثبیت مهارت‌هایی که در جلسه درمان آموخته شده‌اند کمک می‌کند.
- تمرین را روی سطح صاف، غیرلغزنده و دور از لبه‌های تیز انجام دهید.
- کودک را با گرفتن دست‌ها یا کشیدن بازوها به حالت ایستاده نکشید.
- از واکر، میز یا صندلی ناپایدار به‌عنوان تکیه‌گاه استفاده نکنید.
- تمرین را زمانی انجام دهید که کودک گرسنه، خواب‌آلود یا بسیار خسته نیست.
- با گریه شدید، درد، رنگ‌پریدگی، بی‌قراری غیرعادی یا افتادن‌های پی‌درپی تمرین را متوقف کنید.
- کفش یا جوراب باید مانع تماس ایمن پا با زمین و تعادل کودک نشود.
برای دریافت نوبت از کلینیک بهار بهترین مرکز کاردرمانی در کرج با شماره مطب تماس بگیرد.
سؤالات متداول درباره کاردرمانی برای ایستادن کودک
هدف کاردرمانی فقط سریع‌تر راه رفتن نیست؛ درمان روی پیش‌نیازهای راه رفتن مانند کنترل تنه، تعادل، تحمل وزن و انتقال وزن تمرکز دارد. اگر علت تاخیر درست شناسایی شود و تمرین‌ها متناسب با کودک باشند، مهارت‌های حرکتی او می‌توانند ایمن و کاربردی پیش بروند.
تعداد جلسات ثابت نیست جرا که به علت مشکل، سن کودک، سطح توانایی، همراهی خانواده و وجود شرایط پزشکی دیگر بستگی دارد و این موضوع هم بعد از جلسه کاردرمانی مشخص می‌شود.
در برخی مراحل رشد، پنجه رفتن گذرا دیده می‌شود؛ اما تداوم آن، ناتوانی در گذاشتن پاشنه روی زمین، سفتی عضلات، عدم تقارن یا همراهی با تاخیرهای دیگر نیاز به بررسی دارد.
در نهایت…
کاردرمانی برای ایستادن کودک بر ساختن پایه‌های حرکت ایمن تمرکز دارد: کنترل تنه، تحمل وزن، تعادل، راستای مناسب اندام‌ها و انگیزه برای مشارکت در بازی. تأخیر در ایستادن همیشه نشانه یک مشکل جدی نیست، اما وجود درد، پسرفت مهارت، عدم تقارن یا دشواری واضح در تحمل وزن باید ارزیابی شود. در کلینیک گفتاردرمانی و کاردرمانی بهار، برنامه درمانی کودک پس از بررسی دقیق توانایی‌ها و نیازهای او طراحی می‌شود.